एभिन्युज खबरमा भर्खरै सम्पन्न एक विशेष अन्तर्वार्तामा, जसपा नेपालका केन्द्रीय समन्वय समिति सदस्य डा. सुरेन्द्र कुमार झाले नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको गम्भीर र तथ्यपरक विश्लेषण गर्नुभएको छ। परम्परागत राजनीतिक भाषणबाजीबाट माथि उठेर, डा. झाले ऐतिहासिक जसपा-लोसपा एकता, स्थापित राजनीतिक दलहरूको असफलता, स्वतन्त्र लोकप्रियतावादको उदय र संघीयतामार्फत नेपालको सांस्कृतिक विविधताको संरक्षणको अपरिहार्यता जस्ता विषयहरूमा आफ्नो स्पष्ट धारणा राख्नुभएको छ।

डा. झाको उक्त महत्त्वपूर्ण अन्तर्वार्ताका मुख्य अंशहरू यस प्रकार छन्:

१. जसपा-लोसपा एकता: एक लोकतान्त्रिक विकल्पको निर्माण जसपा नेपाल र लोसपा बीचको हालैको एकीकरणलाई सम्बोधन गर्दै, डा. झाले यो एकता केवल तत्कालीन चुनावी स्वार्थका लागि नभएको स्पष्ट पार्नुभयो। उहाँका अनुसार, यो दीर्घकालीन र वैकल्पिक लोकतान्त्रिक शक्ति निर्माण गर्ने एउटा रणनीतिक कदम हो।

• गणतन्त्रको रक्षा: एकीकृत पार्टीको प्रमुख प्राथमिकता भनेको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमाथि भइरहेका निरन्तर प्रहारहरूलाई विफल पार्नु र नेपालको सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्नु हो।
• निरन्तरको संघर्ष र उपलब्धि: डा. झाले नागरिकहरूलाई स्मरण गराउनुभयो कि मधेश आन्दोलनका तिनै नेतृत्वकर्ताहरू हुन् जसले सीमान्तकृत समुदाय (दलित, महिला, मुस्लिम र थारु लगायत) का लागि संघीयता, समानुपातिक समावेशिता र आरक्षण जस्ता उपलब्धिहरूलाई संस्थागत गर्न सफल भए।

२. ‘परम्परागत सत्ता’ को असफलता देश किन २०८४ को सट्टा २०८२ मै मध्यावधि निर्वाचनतर्फ धकेलिँदैछ भन्ने प्रश्नमा डा. झाले स्पष्ट जवाफ दिनुभयो। उहाँले यसको सम्पूर्ण दोष स्थापित ठूला दलहरू—विशेषगरी नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रको “अकर्मण्यता” र “असक्षमता” लाई दिनुभएको छ।

• दशकौँको स्थिरता: उहाँले औंल्याउनुभयो कि यी दलहरूले २०४७ सालदेखि निरन्तर सरकारको नेतृत्व गरिरहेका छन्, तैपनि स्वास्थ्य, शिक्षा र रोजगारी जस्ता नागरिकका आधारभूत संवैधानिक अधिकारहरू सुनिश्चित गर्न पूर्ण रूपमा असफल भएका छन्।
• नेतृत्वको समयसीमा (Term Limits) को आवश्यकता: नेतृत्वमा एउटै व्यक्तिको एकाधिकार तोड्न र नयाँ पुस्तालाई अवसर दिन, राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐन संशोधन गरी पार्टी सभापति, सांसद र प्रधानमन्त्रीको कार्यकालको निश्चित सीमा तोक्नुपर्नेमा डा. झाले जोड दिनुभयो।

३. लोकप्रियतावाद भर्सेस प्रमाणित नेतृत्व (Populism vs. Proven Leadership) अन्तर्वार्तामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र काठमाडौँका मेयर बालेन शाह जस्ता व्यक्तिहरूको बढ्दो चर्चाबारे पनि बहस भएको थियो।

• गहिरो बुझाइको आवश्यकता: लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा नयाँ अनुहारहरूलाई स्वागत गर्दैगर्दा, डा. झाले राष्ट्र हाँक्नका लागि देशको विविधता, भू-राजनीति र भुइँतहको यथार्थ बुझ्न आवश्यक रहेको र त्यो रातारात सिकिने विषय नभएको प्रस्ट पार्नुभयो।
• प्रचार र यथार्थ: उहाँले नयाँ पपुलिस्ट (लोकप्रियतावादी) हरूको भाष्यमाथि प्रश्न उठाउँदै, काठमाडौँ महानगरपालिकामा देखिएको पारदर्शिताको अभाव र न्यून बजेट खर्चका साथै रास्वपाभित्र हाल देखिएका आन्तरिक विरोधाभास र विवादहरूलाई औंल्याउनुभयो।

४. युवा पुस्ता (Gen-Z) को सशक्तिकरण पुराना पार्टीहरूले युवा प्रतिभालाई रोक्छन् भन्ने आलोचनाको जवाफ दिँदै डा. झाले जसपा नेपालले युवा सशक्तिकरणमा गरेको वास्तविक कामको उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो।

• नेतृत्वमा युवा: उहाँले गर्वका साथ उल्लेख गर्नुभयो कि जसपाको समानुपातिक सूचीको ३०% भन्दा बढी र प्रदेश समितिहरूको ५०% भन्दा बढी नेतृत्व जेन-जी (Gen-Z) र युवा पुस्ताले गरिरहेका छन्। साथै, प्रदेश सभामा सबैभन्दा कान्छा सांसदहरू जसपाले नै पठाएको तथ्य पनि उहाँले स्मरण गराउनुभयो।

५. सांस्कृतिक पहिचान र संघीयता आफूले निधारमा लगाउने परम्परागत ‘टिका’ को सन्दर्भमा बोल्दै, डा. झाले सनातन हिन्दु धर्मप्रतिको आफ्नो गहिरो आस्था र सम्मान व्यक्त गर्नुभयो।

• जीवनशैलीका रूपमा धर्म: उहाँले आफ्नो आस्थालाई केवल धर्मका रूपमा मात्र नभई ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ (संसार एक परिवार हो) जस्ता सिद्धान्तहरूमा आधारित एक समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदा र दैनिक जीवनशैलीका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो।
• राजतन्त्रको अस्वीकारोक्ति र संघीयताको वकालत: यद्यपि, धर्मको केन्द्रविन्दुका रूपमा राजतन्त्रलाई पुनःस्थापित गर्नुपर्छ भन्ने विचारलाई उहाँले दृढतापूर्वक अस्वीकार गर्नुभयो। सांस्कृतिक संरक्षण कुनै एक परिवार वा व्यक्तिमा सीमित हुन नहुने बताउँदै, उहाँले नेपालका विविध संस्कृतिहरूको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने सबैभन्दा उत्तम माध्यम संघीयता नै भएको स्पष्ट पार्नुभयो।

निष्कर्ष डा. सुरेन्द्र कुमार झाको यो अन्तर्वार्ता उहाँको “प्राज्ञिक-नेतृत्व” व्यक्तित्वको स्पष्ट प्रतिविम्ब हो। उहाँले केवल आलोचना मात्र गर्नुभएन, बरु नीतिगत समयसीमा देखि लिएर वास्तविक संघीय सशक्तिकरण सम्मका संरचनात्मक समाधानहरू पनि प्रस्तुत गर्नुभयो। नेपाल एक महत्त्वपूर्ण चुनावी मोडमा उभिरहँदा, उहाँको यो दृष्टिकोणले सस्तो लोकप्रियतावादबाट फर्केर कठोर र तथ्यपरक सुशासनतर्फ अघि बढ्न आह्वान गर्दछ।

एभिन्युज खबरमा प्रसारित पूरा अन्तर्वार्ता यहाँ हेर्नुहोस्: